Hoe voorkom ik verslaving?

Om verslaving te voorkomen, is het belangrijk om al in een zo vroeg mogelijk stadium van middelengebruik aan de bel te trekken. Ouders, leerkrachten en intermediairs kunnen een belangrijke rol vervullen in het voorkomen van verslaving. Enkele handvatten:

• Leer kinderen omgaan met verslavingsrisico's
  Tieners bevinden zich in een cruciale fase van hun leven: de lichamelijk en geestelijke overgangsfase van kind naar volwassene. Juist deze leeftijdscategorie staat vaak open voor nieuwe ontwikkelingen, interesses, ideeën en soms andere waarden en normen. Het is een leeftijd waarin getracht wordt een eigen identiteit te ontwikkelen. Juist in deze leeftijdsfase is het belangrijk dat de tieners goede informatie over verslavende middelen krijgen. Dat hen wordt geleerd om praktische consequenties te verbinden aan die informatie. Ze zijn in deze leeftijdsfase nog plooibaar. Jongeren kunnen bereikt worden op die plaatsen waar hun aanwezigheid te verwachten is: op school, de catechisaties, de jeugdclubs en de open-jeugd-werk avonden. En natuurlijk: thuis.
  
  
• Informeer uzelf over verslavende middelen
  In eerste instantie ligt de preventieve taak bij de ouders. Wanneer er thuis naar jongeren geluisterd wordt en zij zich geborgen weten, ontbreekt één van de grootste voedingsbodems voor verslaving. Daarnaast moeten ouders het gesprek aangaan over de meest populaire verslavende middelen. Ouders kunnen afspraken maken met hun kinderen over middelengebruik. Belangrijk is een uitdrukkelijk ‘nee' tegen alcohol- en druggebruik. Verder zullen de ouders in staat moeten zijn problemen te signaleren. Sommige opvoeders aarzelen om met kinderen over verslavende middelen te praten, omdat ze bang zijn dat het gesprek juist nieuwsgierig maakt. Dit mag echter geen reden zijn om voorlichting over verslavende middelen achterwege te laten. Ouders hebben de plicht om er voor te zorgen zelf goed op de hoogte te zijn. Onwetendheid bij opvoeders draagt namelijk bij aan mogelijke ontwikkeling van verslavingsproblematiek onder jongeren. Jongeren mogen nooit tot de conclusie komen dat ze onvoldoende geïnformeerd waren over de risico's van gebruik. Bovendien zullen volwassenen een aanvulling moeten kunnen geven op de (soms onware) verhalen die jongeren van hun leeftijdgenoten horen.
  
  
• Geef goede en eerlijke voorlichting
  Veel kinderen komen al heel jong met verslavende middelen, zoals tabak en alcohol, in aanraking. Kinderen stellen graag vragen en zullen dat ook doen als het om verslavende middelen gaat. Het is belangrijk daar eenvoudig, maar serieus op te reageren en op die manier duidelijk te maken dat het onderwerp bespreekbaar is. Het is belangrijk dat u weet wat de werking is en wat de effecten en gevolgen zijn van verslavende middelen, voordat u voorlichting geeft over dit onderwerp. Informatie is niet vrijblijvend. Ook moet aangegeven worden wat de opvoeders op grond van de informatie van de kinderen verwachten.
  
  
• Wees een goed voorbeeld
  Opvoeders hebben de natuurlijk taak om regels te stellen en grenzen aan te geven. Pubers hebben vaak behoefte om over regels te onderhandelen. Op zich is dat prima. Hierdoor ontstaat namelijk betrokkenheid en wordt de bereidheid vergroot om zich aan de regels te houden. De onderhandelingsruimte is afhankelijk van het onderwerp. Over alcoholgebruik - ten minste wanneer de jongere minimaal zestien jaar (en liefst zelfs minimaal achttien jaar!) is - of uitgaanstijden valt over het algemeen te praten, maar als het gaat om uitgaansgelegenheden of druggebruik zullen er duidelijke regels gesteld moeten worden. Belangrijk hierbij is het eigen voorbeeldgedrag. Regels hebben immers weinig waarde als de ouders zich er zelf weinig van aantrekken. Het ligt voor de hand dat het moeilijker is om uw kind te verbieden om te gaan roken, als u zelf wel rookt. Hoewel het voor sommige kinderen juist afstotend werkt, heeft onderzoek uitgewezen dat kinderen van ouders die roken zelf ook eerder gaan roken. Het voorbeeld van ouders blijkt dus belangrijk. Dit geldt natuurlijk ook voor uw alcoholgebruik en uw gedrag inzake andere verslavingen zoals gokken, internet, televisie, eten, etcetera.
  
  
• Maak uw kind weerbaar
  Dit is makkelijker gezegd dan gedaan. Toch is het van het grootste belang dat jongeren zich realiseren dat ze ook 'nee' kunnen en mogen zeggen. Het is vaak juist veel stoerder als ze tegen de norm in durven gaan! Maar vinden jongeren het meestal heel moeilijk om buiten de groep te vallen en doen al snel mee, om maar niet in een uitzonderingspositie te komen. Onzekerheid speelt heel veel pubers parten. Uw kind telkens opnieuw bevestigen in WIE hij/zij is in plaats van in WAT hij/zij presteert, is heel belangrijk (plaats tegenover één negatieve uitlating tien complimentjes). Daarmee bereikt u dat uw kind meer zelfvertrouwen krijgt en daarmee minder afhankelijk is van de grillen van een groep. Bij veel ex-verslaafden van De Hoop heeft onzekerheid over wie ze waren een grote rol gespeeld in het beginnend gebruik van verslavende middelen.
  
  
• Geef uw kind aandacht en praat met elkaar
  Aandacht is cruciaal in het voorkomen van verslaving. Door het kind zoveel mogelijk overal bij te betrekken, krijgt hij het gevoel geliefd te zijn en erbij te horen. Die zekerheid kan een belangrijke basis vormen tijdens de vaak onstuimige puberteit. Juist in de kleine dingen moet gezorgd worden voor vertrouwen, balans en inzicht. Gebeurt dat niet, dan leggen ouders een voedingsbodem voor een ongezonde groei van emoties. Juist in een prestatiemaatschappij staat deze aandacht voor kinderen onder zware druk. Het gevaar is dat er daarvoor geen oog meer is voor de kleine dingen. Iets groots als verslaving ontstaat door een gebrek aan aandacht voor kleine dingen. Pubers hebben een niet-stabiel zelfbeeld en zijn erg onzeker over wat anderen van hen denken. Hoewel hun leeftijdgenoten meer invloed krijgen op hun beslissingen, blijven ze ook opzien naar volwassenen voor hulp bij het oplossen van problemen en het maken van keuzen. Het is essentieel voor het welzijn van jongeren dat zij kunnen praten over wat hen bezighoudt. Kinderen moeten weten dat zij op hun opvoeders kunnen vertrouwen voor nauwkeurige informatie over onderwerpen die voor hen belangrijk zijn. Volwassenen kunnen niet alles weten, maar kunnen wel de weg wijzen bij het verzamelen van de ontbrekende informatie.

• Leer jongeren kiezen
  Jongeren moeten leren kiezen. Ouders moeten in staat zijn om de voor- en nadelen van een keuze te laten zien. Sommige dingen behoren gewoon verboden gebied te zijn, zoals druggebruik. Ouders die uitgaan van de gedachte 'mijn kind doet dat niet', zullen hun kinderen ook geen weg terug kunnen wijzen als ze aan het experimenteren zijn.

Tot slot
Het is belangrijk om te onthouden dat uw mening als ouder er zeker toe doet. Uit onderzoek blijkt namelijk dat jongeren de mening van ouders samen met de mening van vrienden het belangrijkste vinden bij het maken van keuzes.