Assertiviteit en de Bijbel

Ook christenen worstelen vaak met het probleem van assertiviteit. Mag je eigenlijk wel opkomen voor je eigen belangen? Is dat niet ontzettend egoïstisch? Sommige mensen durven niet voor zichzelf op te komen omdat hen van jongsafaan is ingeprent dat dat niet passend is voor een christen. Je eigen mening vertellen of opkomen voor je persoonlijke belangen wordt gezien als opstand tegen geestelijke autoriteit. Bijbelteksten die oproepen tot gehoorzaamheid, zijn in dit verband veel gebruikt. Maar ook jezelf wegcijferen voor de ander, roept de Bijbel ons daartoe niet op?

Ook voor een christen geldt dat omgaan met anderen spanning met zich mee kan brengen, namelijk de spanning tussen jouw belangen en de belangen van de ander. Belangen kunnen met elkaar corresponderen maar ook tegengesteld zijn of elkaar slechts gedeeltelijk overlappen. Uitgangspunt voor assertiviteit, zeker bij de christen, is dat de eigen assertiviteit nooit ten koste mag gaan van de belangen van de ander. "Een ieder lette niet slechts op zijn eigen belang, maar ieder (lette) ook op dat van anderen" (Filippenzen 2:4, NBG). Niet alleen het eigen belang maar óók dat van de ander! Dat is het Bijbelse evenwicht.

Christelijke assertiviteit is niet het ten koste van alles krijgen wat je wilt. Het is het actief kiezen voor en het accepteren van Gods plaats voor ons in deze wereld. "Zoekt eerst Zijn Koninkrijk en al het andere zal u bovendien geschonken worden". Het is zeker niet het passief ondergaan van het onvermijdelijke. Paulus, als Romein, liet zich de ene keer geselen, de andere keer beriep hij zich op zijn Romeins staatsburgerschap. Zo komt het er ook voor ons als christenen op aan dat we in ons getuigenis in deze wereld op de juiste, verantwoorde manier onze belangen kenbaar maken. Of soms er juist voor kiezen om niet onze eigen belangen te volgen, maar - ten behoeve van het grotere doel - de belangen van de ander. Bewust kiezen voor een nederige positie.

Een bewonderaar vroeg eens aan de bekende componist-dirigent Leonard Bernstein wat het moeilijkste instrument was om te spelen. "De tweede viool", zei hij. "Ik kan genoeg eerste violen vinden maar iemand die met evenveel enthousiasme de tweede viool of de tweede Franse hoorn of tweede fluit speelt, dat is een probleem! En als er niemand tweede instrument speelt, is er geen harmonie."

Christenen zijn mensen die er bewust voor kiezen de tweede viool te spelen als dat nodig is. Die bewust willen afzien van eigen verlangens, wensen, rechten. Die in de voetstappen van Hem willen stappen Die het Gode gelijk zijn niet als een roof heeft geacht maar Zichzelf ontledigd heeft en de gestalte van een dienstknecht heeft aangenomen. Niet gewild nederig zijn, maar bewust kiezen voor Gods plaats.