Positieve assertiviteit

Bij positieve assertiviteit is er sprake van een actieve houding waarbij je opkomt voor je persoonlijke belangen en je gevoelens, gedachten en wensen durft te uiten op een wijze die gepast is. De christen-psychologe Wil Doornebal beschrijft het als het hebben van voldoende zelfvertrouwen en sociale vaardigheid om duidelijk, met woorden, op te komen voor eigen ideeën, wensen en belangen, zonder daarbij de rechten van de ander te ontkennen.

Assertiviteit in deze positieve zin heeft te maken met gedrag en leidt tot zelfbewustzijn, doortastendheid en zelfverzekerdheid. De assertieve persoon is in staat om keuzes te maken op het juiste moment.

Hoe bereik je positieve assertiviteit? Hoe kun je op een goede, verantwoorde manier opkomen voor je persoonlijke belangen: je mening geven, je grenzen aangeven ('nee' zeggen) of het oneens durven zijn met iemand anders (kritiek geven)? Positieve assertiviteit leidt niet tot een verstopping van het communicatieproces met de ander. Het vraagt wel om een correct zelfbeeld.

Assertiviteit wisselt met de situatie waarin iemand zich bevindt. In een werksituatie kan dat heel anders zijn dan bijvoorbeeld in de context van een intieme relatie. Het opkomen voor eigen belangen kan zeker niet gelijkgesteld worden aan egoïsme. Natuurlijk, bij ontsporing van de assertiviteit (in subassertiviteit of in agressie) kan er zeker sprake zijn van egoïsme. Maar een legitieme aandacht voor de eigen belangen is alleen mogelijk als die belangen ook daadwerkelijk (door middel van communicatie) kenbaar gemaakt worden.

Willen we dat anderen rekening houden met onze belangen, dan moeten die anderen weten wat onze belangen zijn. Wel is het daarbij van belang niet alleen wát daarbij gezegd wordt, maar ook hóe het gezegd wordt.