Waarom is er zoveel leed?

"Hallo met Chris." "Eh, mag ik wat vragen?'Zegt een meisjesstem aan de andere kant van de lijn. "Ja, natuurlijk mag dat." Zegt de Chris-vrijwilliger. "Nou, weet je, mijn moeder is erg ziek. Toen heb ik samen met mijn zusje gebeden. En toch is ze niet beter geworden. Mijn zusje en ik zijn daar heel verdrietig over. Waarom maakt God mijn moeder niet beter?"

De vraag naar het waarom van het lijden
Deze vraag houdt de mensheid al jaren bezig. Als we horen van de verschillende oorlogen en hele volken die mishandeld worden, vragen we ons vaak af waarom er zoveel ellende is in de wereld en waarom de Here God niet lijkt in te grijpen. Misschien dringt de vraag zich nog sterker aan ons op als we horen van een kind van gelovige ouders dat kanker blijkt te hebben.
Waarom, waarom, waarom?
De vraag naar het waarom van het lijden en de vraag waar God was tijdens het lijden, zijn niet de makkelijkste vragen om te stellen. Het gevaar bestaat namelijk dat het stellen van de vrag uitgelegd wordt als een teken van het verliezen van je geloof of van het in twijfel trekken van Gods wijsheid en liefde.
In Johannes 9:2 wordt de vraag naar de oorzaak van het lijden echter wel gesteld: Wie heeft er gezondigd, hij of zijn ouders? Ook in de Psalmen. (Psalm 73:16 ) worden deze vragen soms direct of indirect gesteld. Van de pastoraal werker of Chris-vrijwilliger wordt een antwoord verwacht. Er moet dus een mening over gevormd worden, zodat de vraag ons niet overvalt in een pastorale situatie.

Een theologie van het lijden
In de (pastorale) praktijk moet men ruimte laten om dergelijke vragen te stellen. Alleen al het kunnen uiten van dergelijke vragen kan helpen om ermee om te gaan. Daarnaast is het ook voor de pastoraal-werker zelf van groot belang dat hij over deze dingen heeft nagedacht. Is dat niet het geval en wordt hij in zijn werk geconfronteerd met bijvoorbeeld het overlijden van een kind of seksuele mishandeling, dan is de kans groot dat hij zelf in een geloofscricis terecht komt.

Zolang er lijden in de wereld is, is men op zoek geweest naar het antwoord op de vraag: Waarom is er zoveel lijden en waar is God in dit alles? Duizend jaren zijn theologen op zoek geweest naar een antwoord op misschien wel de meest moeilijke geloofsvraag. Ondanks al hun inspanning en wijsheid hebben zij helaas niet hét antwoord kunnen vinden. Dit vraagstuk is zo complex dat hét antwoord niet lijkt te bestaan. Ieder moet dus voor zichzelf een visie op het lijden, of anders gezegd een theologie van het lijden otwikkelen. Ieder moet zelf worstelen met deze vragen en uiteindelijk de vrede hierover bij de Here God vinden (Filipenzen 4:6 en 7).

Twee uitersten
Er zijn twee uitersten om met lijden om te gaan:

• Het ene uiterste leert dat een christen niet hoeft te lijden, niet ziek of arm hoeft te zijn. Is er toch een vorm van lijden, of komt er niet snel genoeg een oplossing, dan moet er sprake zijn van zonde of ongeloof.
• Bij het andere uiterste laat men het lijden maar over zich komen, het hoort nu eenmaal bij het leven.
  
  In dit artikel wordt de visie van Arie Baak weergegeven zoals hij deze heeft gepresenteerd op de studiedag in Eindhoven. Het gaat hier om een persoonlijke visie. Zoals gezegd lijkt hét antwoord niet te bestaan. Toch willen wij deze visie in dit artikel verwerken zodat het u kan helpen een eigen theologie van het lijden te ontwikkelen.
  
  Op zoek naar de oorzaak
  Als we de vraag stellen naar het waarom van het lijden, zijn we vaak op zoek naar de oorzaak ervan. Volgens Baak kunnen er drie mogelijke oorzaken zijn:
  1. Zonde
  2. De Satan
  3. De Heere God
  
  Bij de eerste oorzaak ,gaat het met name om het vasthouden aan bepaalde zonden. Er is dan sprake van wereldliefde die haaks staat op de liefde voor God.
  
  Ten tweede is het mogelijk dat de satan het lijden in het leven van een mens brengt, met name als de persoon in kwestie zich bezig houdt of gehouden heeft met occulte zaken.
  
  Daarnaast is het mogelijk dat God lijden brengt. In Jakobus 4 kunnen we lezen dat God de hoogmoedigen wederstaat. In Hebreeën 12 wordt gesproken over het feit dat God zijn kinderen tuchtigt. Hij doet dit echter tot ons nut, met het doel dat wij deel krijgen aan zijn heiligheid (vers 10b). Gods tuchtiging wordt echter ervaren als lijden (vers 11)!
  Wanneer we geneigd zijn te denken dat we te maken hebben met 'strijd' is het daarom goed om ons af te vragen of er eigenlijk niet sprake is van 'tucht'.
  
  Op zoek naar een oplossing
  Als we de oorzaak van individueel lijden hebben ontdekt, kunnen we een stap verder gaan: Wat moeten we in de verschillende gevallen doen?
  
  Als er sprake is van de eerstgenoemde oorzaak, moet de zonde beleden worden aan God en mensen (1 Johannes 1:9 ). Wat betreft de tweede oorzaak lezen we in Jacobus 4:7 dat we ons moeten verzetten tegen de duivel, dan zal hij van ons wegvluchten. Als er sprake is van tucht, moeten we ons onderwerpen aan de Here (Jacobus 4:7 -9) en de tuchtiging ondergaan om te groeien in heiliging (Hebreeën 12:9 -14).
  
  Geen aanwijsbare oorzaak
  Naast de drie mogelijke oorzaken van lijden die hierboven genoemd zijn, is het ook mogelijk dat er lijden is waar geen aanwijsbare oorzaak voor blijkt te zijn. Dergelijk lijden vindt zijn oorsprong in de gebrokenheid van de schepping. Het is het gevolg van de zondeval, in plaats van het gevolg van de (specifieke) zonde!
  
  Soms kan er een einde gemaakt worden aan een bepaald lijden. In bepaalde gevallen geneest God op gebed, in andere gevallen echter niet. De Here God neemt lijden soms weg, maar soms zegt de Here God tegen ons: 'Mijn genade is u genoeg' (1Korinthiers 12:7 -9). Als het lijden niet weggenomen wordt, mogen we toch nog hoop putten uit Gods Woord en de beloften die daarin staan.
  Want... ik ben er zeker van, dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid, die over ons geopenbaard zal worden! (Romeinen 8:118 )
  Want... de God van alle genade, die u in Christus geroepen heeft tot zijn eeuwige heerlijkheid, Hij zal u, na een korte tijd van lijden, volmaken, bevestigen, sterken en grondvesten! (1Petrus 5:10 )
  
  Bovenstaand artikel is een bewerking van de workshop van Arie Baak op een
  Chris- studiedag.