Burn-out en de Bijbel

Een predikant omschrijft zijn gevecht met burn-out als volgt: "Een therapie zou best op z'n plaats zijn geweest, zij het dat het voor mij essentiële onderdeel van de geloofsstrijd en een conflict met God door de therapeut begrepen zouden moeten worden. Ik zie, bijvoorbeeld, die periode nu ook niet als 'zomaar waardeloos lijden', maar als een essentieel onderdeel van mijn persoonlijke vorming door de Heer. Een echt bijbels 'dal' dus, zeer vervelend, hels zelfs, maar toch noodzakelijk. In het hele gebeuren kan ik ook de rol van de tegenstander, de boze, niet zomaar uitschakelen. Hier lopen dus geestelijke strijd, psychische problematiek en lichamelijke uitputting door elkaar..."

In de reguliere behandeling krijgt de geestelijke (bijbelse) kant meestal geen aandacht. Dat is een gemis! Ieder mens wordt op verschillende momenten in zijn leven stilgezet. De predikant van hierboven noemt het een essentieel onderdeel van zijn persoonlijke vorming door de Heere God. Dat betekent dat zo’n periode een kans tot verdieping en vernieuwing geeft. Wat wil de Heere van zichzelf aan ons duidelijk maken? Zo kan een lastige periode, een gevecht met burn-out, mogelijkheden bieden tot vernieuwd leven! Deze therapie is voor iedereen geschikt. Ook een niet-gelovige heeft een verlangen naar God, een verlangen naar echt leven. Juist dit verlangen dient ‘geprikkeld’ te worden. Het doel van de behandeling is leven vanuit het perspectief van God!

Leven in afhankelijkheid
Een voorbeeld uit de Bijbel is het moment als de Israëlieten voor de Schelfzee staan (Exodus 14). De angst slaat hun om het hart. En dan laat God de situatie uit Zijn perspectief zien. Ten diepste gaat het hierom bij de behandeling van burn-out: het gaat om de ontdekking en de erkenning dat God ons leven leidt, terwijl we zelf vaak het idee hebben, dat wij het allemaal alleen moeten doen. Het gaat om leven in afhankelijkheid en afgestemd zijn op God. Bij herstel van burn-out gaat het om deze geestelijke ontdekking. Dat is echte vrijheid: wie de Heere verwachten, putten nieuwe kracht (Jesaja 40:31).

Nadenken over je roeping
Bij het terugdringen van overbelasting op het werk is het belangrijk om na te denken over je roeping. In 2 Petrus 1 wordt hier uitvoerig bij stilgestaan. In vers 10 staat: "Daarom broeders en zusters, doe uw best om steeds meer aan Gods roeping en uitverkiezing te beantwoorden. Als u zo handelt zult u nooit ten val komen." Dat kan je baan en je leven in een heel ander licht zetten. In de bijbel staan tal van voorbeelden, van mensen die je in eerste instantie niet zou uitkiezen om een volk te leiden (bijvoorbeeld Mozes en David). Roeping bepaalt je positie, een tweede punt is of je je positie ook inneemt.

Het innemen van je positie
Dit heeft alles te maken met de manier van werken. Ook hiervan bestaat een voorbeeld in de bijbel. Jethro, de schoonvader van Mozes, komt op bezoek (Exodus 18) en ziet dat Mozes niet verstandig bezig is door van de vroege ochtend tot de late avond bezig te zijn met alle rechtszaken. Hij zegt dat dit veel te vermoeiend is voor Mozes. Hij geeft hem de raad om oudsten aan te stellen, om te delegeren. Het lijkt er sterk op dat Mozes het idee had dat niemand anders zijn werk kon doen. Deze gedachte is kenmerkend voor veel mensen die perfectionistisch zijn ingesteld. Ze kunnen vaak moeilijk nee zeggen en vinden delegeren lastig.

Een Amerikaanse psychiater heeft onderzocht dat dit kenmerken zijn van mensen die een extra risico lopen op een burn-out. Gelukkig volgt Mozes de raad van zijn schoonvader op. Mozes is een man die echt voor dit werk geroepen is door God. Hier laat de Heere God zien dat Mozes op een andere manier kan gaan werken. Dat verloste hem van een enorme druk. Als we op een andere manier willen gaan werken, kunnen we in de praktijk bepaalde vaardigheden aanleren, zoals leren delegeren, leren omgaan met conflicten, grenzen stellen, omgaan met perfectionisme, leren om assertief te handelen, et cetera.