Overspannenheid of burn-out?

Burn-out wordt vaak op één hoop gegooid met overspannenheid. Een overeenkomst is dat de verstoring van het evenwicht, het onverwachte ‘instorten’, door stress wordt veroorzaakt. Andere overeenkomsten tussen overspannenheid en burn-out zijn bepaalde symptomen: vage klachten zoals oververmoeidheid, onrust, niet kunnen concentreren, vergeetachtigheid, vergrote prikkelbaarheid, spanninghoofdpijn, maagklachten, malende gedachten, stemmingswisselingen, toe- of afname van gewicht, toename van alcoholconsumptie om te ontspannen of gebruik van cocaïne om langer door te kunnen gaan, enzovoorts. Vaak kan men de taken op het werk niet meer aan.

Overspannenheid heeft echter een korte-termijnoorzaak. De stress die de aanleiding is voor de overspannenheid, ligt in het nabije verleden. Als vuistregel wordt meestal gehanteerd dat binnen drie maanden na de stress­factor (bijv. een verhuizing) iemand overspannen is. Overspannenheid gaat gepaard met een gevoel van opgejaagdheid en emotionele labiliteit, maar de energie is nog niet op. Bij burn-out is dat laatste wel het geval.

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer tachtig procent van de overspannen werknemers met een actieve begeleiding binnen drie maanden weer aan het werk is. Bij een burn-out is iemand veel langer over zijn grenzen heen gegaan. De accu is helemaal op. Het duurt gemiddeld dan ook veel langer voordat iemand weer aan het werk gaat. Iemand ziet de zin van het werk niet meer; iemand wil niets meer met het werk en collega’s te maken hebben. Het lijkt alsof iemand getraumatiseerd is door het werk.

Bij burn-out is sprake van een chronisch verloop, waarvan de oorzaak in een opeenhoping van stressfactoren in het verleden ligt. Burn-out onderscheidt zich verder van overspannenheid door de volgende kenmerken:

• Een burn-out is sterk werkgerelateerd: klachten kunnen sterk verminderen of zelfs tijdelijk verdwijnen bij het doen van andere, niet-werk gerelateerde activiteiten.
• Een burn-out kan chronisch zijn. De verschijnselen kunnen jarenlang aanhouden en sommige mensen keren nooit meer terug op hun oude energieniveau.
• Het ontwikkelen van een burn-out heeft er vaak mee te maken dat de opbrengsten van iemands werk niet opwegen de inspanningen.