Waarom manipuleren mensen?

Sommige mensen vinden manipuleren geoorloofd als dat gebeurt met het oog op de bestwil van de ander. Met name in het onderwijs en in de hulpverlening kan zo’n opvatting binnensluipen. De onderwijzer of de hulpverlener weet immers wat goed is voor de ander, alleen moet die ander dat zelf nog in de gaten krijgen! Ook ouders manipuleren - overigens vaak vaak uit heel oprechte motieven - hun kinderen om hen in het volgens hen rechte spoor te houden of erop terug te brengen.

Maar ook - en waarschijnlijk veel vaker - is bij manipulatie eigenbelang het achterliggende motief. Omdat de manipulator iets van iemand anders nodig heeft (geld, tijd, aandacht, etcetera) of omdat hij bang is dat hij afgewezen wordt als hij openlijk zou duidelijk maken wat hij écht wil. Want hij weet dat de kans op afwijzing minder groot is als hij het verborgen en minder expliciet doet.

Ten diepste heeft manipulatief gedrag in dit geval te maken met een laag zelfbeeld en een gebrek aan zelfvertrouwen. Wordt degene die om deze reden manipuleert, hiermee geconfronteerd, dan zal de eerste reactie er vaak één zijn van ontkenning.