Manipulatie

‘Als je echt van me zou houden dan...’, ‘Jij bent de enige die me kan helpen...’, ‘Als je dit niet doet, dán...’, ‘Hoe kun je nou zó zelfzuchtig zijn, je denkt ook alleen maar aan jezelf, je houdt nooit eens rekening met mijn gevoelens!’

Uitspraken die we allemaal wel kennen of die we wellicht zèlf wel eens gebruiken. Het is, zonder dat we het misschien in de gaten hebben, een vorm van manipulatie. De geschiedenis van de mensheid is vol van dergelijke manipulatie. Maar ook vandaag wordt er nog volop door mensen gemanipuleerd.

Tot op zekere hoogte ontkomt natuurlijk bijna niemand er aan, als persoon die zelf (onbewust natuurlijk...!) manipuleert of als degene die gemanipuleerd wordt. Het wordt pas erg op het moment dat in feite de hele werkelijkheid een vorm van manipulatie is.

Het ook vandaag de dag nogal altijd onthutsende boek ‘1984’ van George Orwell is daar een voorbeeld van. Het boek beschrijft een wereld waarin de totale werkelijkheid - heden, verleden en toekomst — naar de wensen van de machthebbers, de Partij, wordt gemanipuleerd. Taal wordt gemanipuleerd tot Nieuwspraak dat slechts uit een zeer beperkte woordenschat bestaat. Door beheersing van de taal volgt vervolgens beheersing van het denken. Het boek schetst een wereld waarin niemand nog zelfstandig denkt. Diegenen die dat nog wel doen, worden meedogenloos afgevoerd, heropgevoed of omgebracht: gevaporiseerd zoals dat zo kernachtig wordt omschreven. Slechts één werkelijkheid mag bestaan, die van de machthebbers. Orwell waarschuwt met zijn boek voor de ontmenselijking die het gevolg is van dergelijke manipulatie.