Wat zijn de gevolgen van perfectionisme?

Op zich is het een nobel streven om iets zo goed mogelijk te willen doen. De vraag is alleen: hoe stel je je doelen en hoe ga je met die doelen om? Als je doelen nastreeft die je ook daadwerkelijk kunt bereiken, is er weinig aan de hand. Je leert van het proces en van het resultaat. Als er iets mis gaat, ben je niet volledig uit het veld geslagen, maar ga je snel weer aan de slag om er iets aan te doen. Je bent niet overbezorgd of erg bang om fouten te maken, maar je haalt juist energie uit die spanning. Je ziet fouten als mogelijkheden om te groeien en te leren, bovendien reageer je positief als mensen opbouwende kritiek geven.

Maar wat als de doelen die je gesteld hebt, te hoog gegrepen zijn? Dan heb je een probleem, want als echte perfectionist vind je jezelf een grote mislukkeling als je er niet in slaagt die (te hoog gegrepen) doelen te bereiken. Op die manier maak je jezelf het leven zuur, omdat je niet tevreden bent met minder dan perfectie. Als het tegenzit, word je depressief en omdat je altijd bang bent voor fouten en afwijzing, beroof je jezelf van de broodnodige energie. Als mensen je opbouwende kritiek willen geven, schiet je in de verdediging. Al met al krijg je een steeds negatiever zelfbeeld, terwijl dat helemaal niet nodig is. Een perfectionistische levenshouding kost je heel veel. Omdat je weinig bereikt, heb je ondanks al je inspanningen ook weinig voldoening.

Vicieuze cirkel
Perfectionisme is eigenlijk een vicieuze cirkel. De eerste stap is dat perfectionisten zichzelf onhaalbare doelen stellen. De tweede stap is dat ze die doelen niet halen omdat ze vanaf het begin al onhaalbaar waren. De derde stap is de constante druk om perfect te willen zijn. Samen met de telkens terugkerende onvermijdelijke mislukking verlaagt het de productiviteit en effectiviteit. De vierde stap is dat deze cyclus ervoor zorgt dat perfectionisten steeds kritisch naar zichzelf kijken en zichzelf de schuld geven van een mislukking. Het gevolg daarvan is dat perfectionisten vaak een laag zelfbeeld hebben.

Angst en depressie
De vicieuze cirkel van het perfectionisme kan zelfs leiden tot angst en depressie. Op dat moment kunnen perfectionisten alle hoop opgeven de gestelde doelen te halen. Vervolgens stellen ze nieuwe onmogelijke doelen, terwijl ze denken: "Als ik dit keer harder mijn best doe, haal ik het wel." Met die gedachte is een perfectionist weer terug bij af en begint alles weer van voor af aan.