Wat zijn de gevolgen van stress?

Er komen zogenaamd stress-gerelateerde ziekten voor: maagzweren, hernia's en hartinfarcten.Iemand met deze verschijnselen kan steeds minder, de hoeveelheid en de kwaliteit van zijn prestaties gaan zienderogen achteruit. Hij voelt zich onmachtig om de negatieve stress de baas te worden. Hij kan er depressief van raken. En daardoor neemt de stress toe. Hij raakt in een vicieuze cirkel. Deze fase wordt meestal bedoeld als we in het normale taalgebruik spreken van ‘stress’.

Grenzen
Stress heeft te maken met het overschrijden van de eigen grenzen. Op zich mag dat voor een tijdje, maar het moet zeker geen permanente aangelegenheid worden. Doe je dat toch, dan verhouden de draaglast en de draagkracht zich niet meer. Draaglast bestaat uit de verplichtingen die we hebben thuis, op het werk en in de maatschappij, gebeurtenissen die plaatsvinden en de problemen waarmee je geconfronteerd wordt. Draagkracht heeft te maken met de lichamelijke gesteldheid, de persoonlijkheid en met de steun vanuit de omgeving. Wanneer draaglast en draagkracht niet met elkaar in evenwicht zijn, in disbalans zijn, zorgt dat voor stress.

Situaties en relaties
Stress kan daarbij te maken hebben met situaties en met relaties. Stress op het werk is een voorbeeld van de eerste vorm: bijvoorbeeld een te hoge werkdruk, het ontbreken van mogelijkheden om het tempo en de volgorde van de werkzaamheden te beïnvloeden of de dreiging ontslagen te worden. Voortdurende stress kan eindigen in burn out. Conflicten met personen zijn een voorbeeld van stress als gevolg van relaties: ruzie in het huwelijk, met de buren of met collega’s, het overlijden van de partner, echtscheiding, etcetera.

Invloed
De stress ontstaat op het moment dat de persoon in kwestie geen mogelijkheden ziet om invloed uit te oefenen op de situatie waarin hij zich bevindt. Als een bedrijf zich bijvoorbeeld in een reorganisatiefase bevindt, kan dat voor diegenen die niet direct bij dit proces actief betrokken zijn, stress opleveren. Uit onderzoek blijkt ook dat bij stressveroorzakende gebeurtenissen het veel uitmaakt of de persoon in kwestie één van de beslissers is, of dat hij op een plek zit zonder invloed. Hoe groter de vrijheid is die iemand heeft om beslissingen te nemen, hoe lager meestal de stress. Stressbanen zijn dan ook vaak juist niet de hogere functies maar meer de functies in het middenkader. De eigen houding ten aanzien van de situatie waarin iemand zich bevindt, is zeer bepalend voor de mate waarin hij last heeft van stress. Vecht iemand tegen de stress of vlucht hij ervoor weg?

Verschillende reacties
Ieder mens reageert heel verschillend op gebeurtenissen die stress kunnen opleveren. Sommigen gaan er heel laconiek mee om, anderen rusten niet totdat de nieuwe situatie weer in perfecte balans is. Het blijkt dat diegenen die op een positieve manier in het leven staan, weten wat ze kunnen en ervan overtuigd zijn dat zij de omstandigheden kunnen beïnvloeden, het bestaan als zinvol ervaren en optimistisch zijn. Anderen proberen hun onlustgevoelens te onderdrukken door maar continu te blijven werken, de workaholics, of nemen de toevlucht tot drank, medicijnen of drugs.