Wat is borderline?

Het lijkt vandaag de dag een term die vaker dan ooit genoemd wordt bij mensen met psychische problemen: borderline. Wat is borderline? In de psychiatrie wordt het volgende geschreven over de zogenaamde borderlinepersoonlijkheidsstoor­nis:

Een diepgaand patroon van instabiliteit in intermenselijke relaties, zelfbeeld en affecten en van duidelijke impulsiviteit, beginnend in de vroege volwassenheid en tot uiting komend in diverse situaties zoals blijkt uit vijf of meer van de volgende:

1. krampachtig proberen te voorkomen om (feitelijk of vermeend) in de steek gelaten te worden;
2. een patroon van instabiele en intense intermenselijke relaties gekenmerkt door wisselingen tussen overmatig idealiseren en kleineren (de ander ofwel helemaal op een voetstuk zetten of de ander heeft helemaal afgedaan);
3. identiteitsstoornis: duidelijk en aanhoudend instabiel zelfbeeld of zelfgevoel (niet goed weten wie je nu echt bent);
4. impulsiviteit op ten minste twee gebieden die in potentie de betrokkene zelf kunnen schaden (bijvoorbeeld geld verkwisten, seksuele contacten, misbruik van middelen, roekeloos autorijden, vreetbuien);
5. terugkerende suïcidale gedragingen, of dreigingen van suïcide, of automutilatie
6. affectlabiliteit als gevolg van duidelijke reactiviteit van de stemming (bijvoorbeeld periodes van intense somberheid, prikkelbaarheid of angst, meestal enkele uren durend en slechts zelden langer dan een paar dagen);
7. chronisch gevoel van leegte;
8. inadequate, intense woede of moeite kwaadheid te beheersen (bijvoorbeeld frequente driftbuien, aanhoudende woede of herhaaldelijk vechtpartijen);
9. voorbijgaande, aan stress gebonden paranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen (disscociatie = een soort onbewust wegraken van jezelf in een pijnlijke situatie, uit zelfbescherming).

Etiket
Het is belangrijk om te realiseren dat het hebben van minder dan vijf van bovenstaande kenmerken dus maakt dat iemand niet het etiket ‘borderliner' kan worden opgeplakt. Te gemakkelijk wordt tegenwoordig met deze term gesmeten en kunnen mensen zich daardoor in een hokje geduwd voelen. Of, ze hebben juist het gevoel eindelijk erkend te worden in hun problematiek. Het laatste kan goed zijn, maar het kan ook leiden tot een bepaalde gelatenheid: "Ik heb nu eenmaal een borderlinepersoonlijkheidsstoornis en daar kan ik ook niets aan doen."

Overleven
Daarom lijkt het vaak beter om te spreken over borderlineproblematiek of borderlinekenmerken in de persoonlijkheid van een mens. Dan blijken nogal wat mensen inderdaad last te hebben van één of meer kenmerken van borderline. En laat één ding duidelijk zijn: als iemand last heeft van meerdere borderlinekenmerken, vormt dat een behoorlijke belasting voor diens leven. Het leven is bij deze persoon vaak meer overleven te noemen, terwijl hij of zij niet van anderen begrijpt hoe die zo makkelijk door het leven kunnen gaan. Om te kunnen veranderen - want verandering is mogelijk! - is een innerlijk genezingsproces van belang. Andere denk- en gedragspatronen moeten aangeleerd worden waardoor men beter voor zichzelf kan gaan zorgen en meer echt kan gaan leven in plaats van te overleven.

De Hoop
In voorkomende situaties helpt De Hoop mensen met borderline. De Hoop bepaalt tijdens de intakeprocedure of zij de juiste zorg kan bieden aan mensen met deze problematiek óf dat zij hen doorverwijst naar een andere instelling en/of kliniek.