Wat zijn de gevolgen van alcoholmisbruik?

Wat zijn de gevolgen?
Wanneer iemand op onverantwoorde wijze gebruik maakt van alcohol, ondervindt niet alleen de persoon in kwestie daar hinder van, maar ook zijn/haar (sociale) omgeving. Op deze pagina vindt u informatie over de mogelijke sociale, lichamelijke, psychische en maatschappelijke gevolgen die alcoholgebruik met zich mee brengt.

Sociale gevolgen
Sociale gevolgen voor de persoon in kwestie kunnen zich op allerlei gebieden voordoen. Doordat alcohol een steeds grotere plek in iemands leven gaat innemen, worden andere dingen minder belangrijk.

Gezin/partner
Er kunnen problemen ontstaan in het gezin, met de partner, met ouders of kinderen. Als één persoon binnen een gezin problemen heeft met alcohol kunnen hele gezinnen ontwricht worden. In veel gevallen van huiselijk geweld speelt alcohol een belangrijke rol.

Vrienden
Mensen die afhankelijk zijn geworden van alcohol, kunnen problemen krijgen met vrienden en kennissen; afspraken worden vergeten, er wordt gelogen, men kan niet meer van de persoon op aan.

Werk
Problemen op het werk kunnen ontstaan door het niet nakomen van afspraken, te laat komen of helemaal weg blijven, het afnemen van de productiviteit en de kwaliteit van werk. Ook kunnen contacten met collega's verkoelen.

Lichamelijke gevolgen
Alcohol heeft zowel gevolgen voor uw lichaam op korte termijn als op lange termijn. Op lange termijn hebben de organen die bij de opname en afbraak van alcohol betrokken zijn het het zwaarst te verduren. Ook kan alcohol blijvende gevolgen hebben voor het ongeboren kind.

Korte termijn gevolgen

Kater
Een kater onstaat vaak na een avondje teveel drinken: hoofdpijn, misselijkheid, slapheid, bevend gevoel in hoofd en ledematen, slapeloosheid, duizeligheid en soms ook hartkloppingen. Een kater ontstaat met name door vochttekort in de hersenen.

Black-out
Een black-out wil zeggen dat u zich weinig tot niets meer weet te herinneren van de tijd dat u onder invloed van alcohol verkeerde, terwijl u wel bij bewustzijn was. Dit kan allerlei vervelende gevolgen hebben. Een van de meest dramatische blackouts is dat u uzelf terugvindt op een plaats waarvan u geen idee heeft hoe u er gekomen bent... Een black-out kan ontstaan na het drinken van acht glazen of meer in korte tijd (vanaf 1,5 promillage). .

Slechter geheugen
Uw geheugen werkt na een avondje doorzakken (tijdelijk) slechter dan normaal, zelfs als alle alcohol al uit uw lichaam is verdwenen. Dit geldt met name voor het lange termijn geheugen.

Conditie
Alcohol heeft een negatieve invloed op uw conditie en op uw sportprestaties. Dit hangt samen met het feit dat alcohol uw motoriek beïnvloed. Het is dan ook niet verstandig om alcohol te drinken voor of na het uitoefenen van een sport.

Lange termijn gevolgen

Leververvetting
Een vette lever is één van de meest kenmerkende verschijnselen van overmatig alcoholgebruik. Door het regelmatige drinken heeft de lever te weinig tijd om andere stoffen af te breken. Hierdoor wordt vet opgeslagen in plaats van afgebroken. De lever wordt geel en groot, soms wel drie keer het normale gewicht. Genezing is mogelijk als er langere tijd geen alcohol wordt gedronken

Leverontsteking (alcoholhepatitis)
Ontsteking van de lever kan plotseling optreden na toediening van extreem grote hoeveelheden alcohol. Maar de ontsteking kan ook ontstaan zonder verandering in het drinkpatroon. Patiënten die hieraan lijden zijn ernstig ziek. Klassieke kenmerken zijn: koorts, ontbrekende eetlust (anorexia) en hevige buikpijn door zwelling van de lever. Het is een ernstige aandoening die dodelijk kan zijn (tien tot dertig procent overlijdt). Als de patiënt overleeft en doorgaat met drinken, ontstaat er een chronische ontsteking. Meer dan éénderde van deze patiënten krijgt levercirrose.

Levercirrose
Alcoholisme is de grootste oorzaak van levercirrose in de westerse wereld. Het ontstaat bij vijftien procent van de alcoholisten. De werkende levercellen worden vernietigd en bindweefsel neemt de plaats in van de afgestorven cellen. De lever verliest zijn functionaliteit. Dit is zeer ernstig. Levercirrose is levensbedreigend, meestal niet te genezen en levert veel klachten op. De ziekte kan echter jarenlang bestaan zonder dat er klachten optreden.

Maagslijmvliesontsteking (gastritis)
Omdat alcohol een bijtende en toxische stof is, kan het drinken van veel alcohol het slijmvlies zodanig irriteren dat het ontstoken raakt. De volgende klachten kunnen ontstaan: brandend maagzuur, braken, buikpijn en maagbloedingen.

Alvleesklierontsteking (pancreatitis)
Alvleesklierontsteking is vaak het gevolg van alcoholisme, maar kan ook te maken hebben met andere factoren. Het zorgt voor een hevige pijn, meestal in de bovenbuik of rug. Daarnaast kan het leiden tot gewichtsverlies.

Hersenenschade
Omdat alcohol direct op de hersenen inwerkt, is de kans op schade aan de hersenen bij chronisch gebruik zeer groot. Onderzoeken wijzen uit dat veel sociale drinkers kleinere (gekrompen) hersenen hebben dan niet-drinkers. Gevolgen hiervan kunnen zijn: geheugenverlies, verminderde concentratie en meer moeite om aan nieuwe situaties te wennen. Een risicogroep wordt bijvoorbeeld gevormd door jongeren die ieder weekend overmatig drinken (binge drinken).

Wernicke-Korsakov Syndroom
Dit syndroom is de meest extreme vorm van hersenbeschadiging als gevolg van alcohol en lijkt veel op dementie. Overmatig alcoholgebruik heeft de hersenen dusdanig aangetast dat normaal functioneren niet meer mogelijk is. De volgende afwijkingen kunnen optreden: gedesoriënteerd en in de war zijn, familie en vrienden worden niet meer herkend, angst- en paniekaanvallen en depressie.

Kanker
Alcohol is naast nicotine de tweede specifieke oorzaak van kanker. Geschat wordt dat van alle kankersterfte tien procent aan alcohol valt toe te schrijven. Er is een verhoogde kans op orale kankers zoals mondholte-, neusholte- en keelholtekanker. Daarnaast is er ook een verhoogde kans op maag-, alvleesklier- , (slok)darm en leverkanker.
Bij vrouwen is er een verband te zien tussen alcohol en borstkanker. De kans op borstkanker wordt groter, naarmate er meer alcohol wordt gedronken.

Hart- en vaatziekten
Grote hoeveelheden alcohol zijn slecht voor hart en bloedvaten. Overmatig alcoholgebruik leidt tot een hoge bloeddruk, een vernauwing van de bloedvaten, hartritmestoornissen, hartspierzwakte en hersenbloedingen. Sommige onderzoeken wijzen uit dat matig alcoholgebruik een beschermend effect zou hebben op hart- en vaatziekten. Dit beschermende effect verdwijnt echter geheel bij een hogere consumptie. De veilige grens voor consumptie is niet te geven. Gezien de andere risico's van alcohol is het daarom veiliger om niet te drinken.

Delirium
Een delirium (vergiftiging met alcohol) kan voorkomen bij het drinken van enorme hoeveelheden alcohol of kan optreden bij plotselinge onthouding van chronisch overmatig alcoholgebruik. De volgende kenmerken kunnen optreden: bewustzijnsverlies, een verminderd besef van de omgeving, desoriëntatie en niet meer kunnen spreken. De stoornis ontwikkelt zich in korte tijd (meestal uren tot dagen). Het kan dodelijk zijn.

Psychische gevolgen
Uit grootschalig Amerikaans en Nederlands bevolkingsonderzoek blijkt dat personen met een alcoholprobleem bijna twee keer zo vaak een psychiatrische stoornis hebben. Veertig procent van alle alcoholisten voldoet aan de criteria voor één of meer persoonlijkheids-stoornissen. Omgekeerd blijkt bij de groep met een chronische psychiatrische stoornis er in bijna een derde van de gevallen sprake te zijn van alcoholafhankelijkheid.

Depressie
Mensen die overmatig drank gebruiken zijn veel vaker depressief (een duidelijk verminderde belangstelling/plezier in activiteiten en/of een verhoogde prikkelbare stemming). Ook mensen die in het verleden afhankelijk zijn geweest van alcohol, blijken een vier maal zo grote kans te hebben op depressie in vergelijking met mensen zonder een dergelijk verleden. Behalve als gevolg, kan depressie ook een oorzaak zijn voor overmatig alcoholgebruik.

Angsten
Angsten zoals angst- en paniekaanvallen, dwanggedachten of dwanghandelingen, sociale fobie en paniekstoornissen blijken vaker voor te komen bij mensen die overmatig alcohol drinken. Ook als ze stoppen met alcoholgebruik. Angst(stoornissen) kunnen zowel een gevolg zijn van als een oorzaak voor overmatig drankgebruik.

Eenzaamheid
Door de problemen die zich op allerlei terreinen voordoen, kan er een gevoel van diepe eenzaamheid en vervreemding ontstaan. Hierdoor kan nog sneller naar de fles gegrepen worden, waardoor weer meer problemen en meer eenzaamheid ontstaan. En zo is de cirkel rond.

Maatschappelijke gevolgen
Problematische drinkers beïnvloeden niet alleen hun eigen leven en gezondheid. De maatschappelijke gevolgen van onverantwoord alcoholgebruik zijn enorm, onder andere verminderde verkeersveiligheid, agressie, misdrijven (im)materiële schade voor het bedrijfsleven en kosten voor de gezondheidszorg. In totaal kost alcoholmisbruik de maatschappij jaarlijks zo'n 2,6 miljard euro.

Verkeer
Alcoholgebruik heeft een sterke en direct aanwijsbare relatie met ongelukken. Jaarlijks vallen er als gevolg van het rijden onder invloed zo'n 250 doden en 3.500 ernstig gewonden. Onder hen bevinden zich relatief veel jonge mannen, tussen de achttien en 24 jaar. Eén of twee drankjes in het verkeer kan de kans op een ongeluk al vergroten.

Agressie en misdrijven
De politie besteedt 22 procent van haar tijd aan alcoholzaken (in het weekend zelfs zeventig procent). Daarnaast is bij meer dan een kwart van de slachtoffers agressie in het spel bij de daders. Onder jongeren blijkt zelfs bij meer dan zeventig procent van de gevallen van agressief gedrag alcohol in het spel te zijn.

Bedrijfsleven
Probleemdrinkers brengen het bedrijf waar zij werkzaam zijn zowel materiële schade als immateriële schade toe. Deze schade is het gevolg van een verhoogd ziekteverzuim, verminderde productiviteit, verminderde productkwaliteit en bedrijfsongevallen, een slechte invloed op de werksfeer door bijvoorbeeld agressief en opstandig gedrag en uiteindelijk een vermindering van de concurrentiepositie. De kosten kunnen jaarlijks oplopen tot zo'n 250 miljoen euro.

Werkloosheid en arbeidsongeschiktheid
Alcoholproblematiek kan leiden tot werkeloosheid en arbeidsongeschiktheid. De kosten door productiviteitsverlies en het verstrekken van uitkeringen bedragen ruim 1,3 miljard euro.

Sterfte
Onder alcoholisten ligt het sterftecijfer veel hoger dan onder matige of niet-drinkers. Volgens de World Health Organisation (WHO) is bij Europese mannen tussen de vijftien en 29 jaar één op de vier doden gerelateerd aan alcohol.

Gezondheidszorg
Meer dan eenderde van de kosten die de verslavingszorg maakt komt voor rekening van alcoholhulpverlening. Daarnaast veroorzaakt overmatig alcoholgebruik ziekten als levercirrose, kanker, maagbloedingen. De totale kosten aan de gezondheidszorg kunnen oplopen tot 185 miljoen euro.

Overig
Zwangerschapcomplicaties
Alcohol drinken tijdens de zwangerschap kan onverantwoorde risico's meebrengen voor het ongeboren kind. Via de bloedbaan bereikt alcohol ongehinderd de placenta en daarmee de baby. Vroegtijdige geboorte, verstandelijke tekorten en lichamelijke afwijkingen komen veel meer voor bij kinderen van alcoholverslaafde moeders dan bij ‘normale' moeders. Ook is er een verhoogde kans op spontane abortus. Zelfs matig drinken van alcohol tijdens de zwangerschap kan de groei van het kind al negatief beïnvloeden. Daarnaast verhoogt drinken tijdens de zwangerschap de kans dat het kind later problemen krijgt met alcohol.
Foetal Alcohol Syndroom (FAS)
Naar schatting worden elk jaar zo'n 350 baby's met het Foetaal Alcoholsyndroom of een mildere variant geboren doordat de moeder tijdens de zwangerschap overmatig alcohol drinkt (meer dan zes glazen alcohol per dag). Kinderen die geboren worden met FAS kunnen de volgende afwijkingen vertonen:

• Afwijkingen aan het centrale zenuwstelsels;
• Slechte motorische coördinatie;
• Hyperactiviteit in kinderjaren;
• Leerachterstand
• Groeiachterstand (begint al tijdens de zwangerschap);
• Karakteristieke gelaatsafwijkingen, zoals verkorte ooglidspleten, dunnere bovenlippen, een platte neus, lage haargrens.