Oorzaken en gevolgen van angst

Hoe ontstaan angststoornissen als paniek en dwang? En wat zijn de gevolgen?

Er kan sprake zijn van erfelijke aanleg, maar dat is nooit een volledig afdoende verklaring. Ook spelen opvoedingsfactoren een rol. Vaker treden angststoornissen op na traumatische ervaringen. Te denken valt aan oorlogservaringen, ingrijpende gebeurtenissen in de jeugd (bijvoorbeeld incest), verkrachting, het overlijden van een geliefde. Ook paniekaanvallen in het verleden kunnen leiden tot verhoogde gevoeligheid voor angst in het heden.

Oorzaken kunnen verder liggen in het heden of de toekomst: stressvolle situaties, het gebruik van alcohol, drugs en medicijnen, lichamelijke ziekten (bijvoorbeeld een verhoogde schildklierwerking), psychiatrische aandoeningen of een concreet beangstigende situatie: een bezoek aan de tandarts, een operatie, mishandeling.

Wat betreft angst voor de toekomst, stelt de lijder vragen als: waar gaat de wereld naar toe? Zal ik dement worden? Word ik ziek? De gevolgen voor iemand met deze angsten kunnen zeer ernstig zijn. Degenen die aan fobieën lijden, vermijden zoveel mogelijk de situaties waarin de angstvoelens kunnen optreden. Iemand met een sociale fobie vermijdt bijvoorbeeld zoveel mogelijk de contacten met andere mensen, met alle negatieve gevolgen vandien.

Vermijdingsgedrag is kenmerkend voor iemand met een fobie. Lichamelijk gezien krijgt hij te maken met spanning in nek, schouders en buik. Het hart klopt sneller. Soms is er sprake van hyperventilatie: de ademhaling gaat onregelmatiger, hij krijgt een droge mond en er is een neiging tot flauwvallen. Emotioneel vervlakt hij. Wel is er sprake van verhoogde prikkelbaarheid.