Wat is angst?

Uit een grootschalig onderzoek van het Trimbos Instituut naar de geestelijke gezondheid in ons land bleek dat ongeveer twintig procent van de Nederlanders in het leven angststoornissen heeft gehad.

Angst vervult in het leven van een mens in principe een nuttige functie. Het is een signaal dat er (echt of denkbeeldig) gevaar dreigt. Normale angst zet de mens daarbij aan om op een bepaalde manier een (onprettige) situatie tegemoet te treden door die te bestrijden (fight) of door ervoor te vluchten (flight). Angst is op zich dus een normale reactie. Iemand zónder angst is juist vaak iemand die ten opzichte van zichzelf en anderen ongevoelig is.

Teveel angst
Angstgevoelens kunnen echter ook een veel te grote rol spelen. Angst kan betrekking hebben op bedreiging van het leven, angst voor pijn, angst voor veroordeling (schuldgevoelens), angst voor verlies van mensen die dierbaar zijn, angst te worden uitgelachen (schaamte) of angst het contact met de realiteit te verliezen (desintegratie).

Angst en vrees
Angst is eigenlijk geen gevoel. Het is veel meer een stemming, net zoals iemand somber, blij, verdrietig of opgetogen kan zijn. Angst richt zich niet op iets specifieks. Het is veel meer onbestemd. Wanneer de angst zich richt op iets bestemds, spreken we meer van vrees.

De Groningse psycho-analyticus dr. Willem L. Ietswaart stelt dat het onderscheid tussen 'angst' en 'vrees' al lang bestaat: "Vrees is een innerlijk signaal dat er iets vanuit de buitenwereld ons organisme bedreigt. Het gaat om een concreet object en om een reëel gevaar: plotseling overstekend verkeer, een rover, een dief. Onze reactie kan adequaat en gericht zijn. Vrees is een emotie die basaal bij het leven van mens en dier hoort. Vrees is functioneel, onmisbaar en kan levensreddend zijn. Denken we aan iemand die uitzinnig bang is voor een spin, in intense paniek raakt in een treincoupé, een plein niet durft over te steken of aan een student die hard voor zijn tentamen heeft gewerkt, maar in paniek raakt bij het uitdelen van de tentamenopgaven, dan spreken we van angst. Zoals vrees een signaal is voor een gevaar vanuit de buitenwereld, zo is angst een signaal dat er in de binnenwereld iets is dat als een gevaar wordt opgevat."