Omgaan met schuldgevoelens

Schuldgevoelens. Veel ouders en familieleden van cliënten van De Hoop worstelen ermee. "Is het mijn schuld dat mijn kind verslaafd is?" vragen ze zich af. "Wat hebben wij verkeerd gedaan?" Bij het ouder-/partnerwerk van De Hoop gaan ze met deze moeilijke vragen aan de slag.

Annie Koning is medewerker bij het ouder-/partnerwerk. Zij praat met ouders en familieleden die zijn vastgelopen in gevoelens van schaamte en schuld. Annie: "Als iemand verslaafd raakt, wordt vaak de link gelegd naar zijn jeugd. Ouders lijden jarenlang in stilte, worstelend met het gevoel dat ze gefaald hebben. Waarom is het ons niet gelukt ons kind te helpen? Waarom waren we er niet op tijd bij?"

Boete doen
Echtparen stoppen schuldgevoelens vaak diep weg en praten er niet met elkaar over. De gevolgen zijn ernstig. "Schuld blijft voortdurend tussen de relaties instaan", vertelt Annie. "Het werkt als een hypotheek, die je elke dag moet afbetalen. Ouders of partners gaan zich uitsloven voor het verslaafde gezinslid om het goed te maken." Er zijn voorbeelden te over. Een zoon maakt een enorme bende in huis, maar moeder ruimt alles op. Een dochter belt voor honderden euro's en vader betaalt de rekening. Ouders hebben allerlei verklaringen voor hun gedrag, maar doen het eigenlijk uit schuldgevoel. Veel echtparen die bij Annie komen, hebben het gevoel dat ze met de zorgen rond hun kind naar bed gaan en er weer mee opstaan. De verslaving regeert en het hele gezin wordt erin meegezogen. Om dit patroon te doorbreken, moeten mensen de motieven die hen drijven, zoals schuldgevoelens, onder ogen komen. Annie: "In de Bijbel lees je dat God mensen confronteert met wat er mis ging. Na de zondeval, vraagt God: ‘Adam waar ben je?' Als David met Batseba verkeerd omgaat en in zonde vervalt, roept God hem ter verantwoording. God laat zich niet afschepen. Het is vreselijk om je schuldig te voelen, maar de confrontatie is nodig om tot herstel te komen. Je moet weten waarvoor je vergeving vraagt."

Erkennen
Tijdens het eerste gesprek met een ouder vraagt Annie naar zijn of haar ervaringen met schuldgevoelens. Annie: "Met zo'n open vraag duw je mensen niet in een schuldhoek, maar maak je dit moeilijke onderwerp toegankelijk." Annie merkt dat het mensen goed doet over schuldgevoelens te praten: door het gesprek voelen ze zich minder alleen staan. "Als ik ernaar vraag, erken ik de gevoelens die mensen hebben. Dat is vaak de eerste stap naar genezing." Door schuldgevoelens te erkennen begint een lang proces. Annie laat mensen daarin zelf hun weg zoeken. "Ik vertel hun niet hoe zij het moeten oplossen, maar stel vragen." Voelt iemand zich onterecht schuldig, dan vraagt Annie waar dat idee van schuld vandaan komt. Ook als er wel wat fout is gegaan in de opvoeding vraagt Annie de ouders zelf na te denken. Hoe denken ze dat ze in het reine kunnen komen met de situatie? Wat zouden ze willen doen? Annie: "Het worden op deze manier hun eigen ontdekkingen."

Graag vergeving schenken
Zo doorloopt iedereen die op gesprek komt een ander proces. Ouders die worstelen met een onterecht schuldgevoel ontdekken wanneer en waarom dit idee gegroeid is. "Als dat gebeurt, kunnen ze de waarheid toelaten over die situatie", legt Annie uit. "Mogelijk vragen ze de betrokkene erbij, zodat die hen ook vrij kan spreken. Daarna volgt de vraag of de ouders dit kunnen aannemen. Uiteindelijk zie je dat de waarheid mensen vrij maakt." Voelen mensen zich terecht schuldig, dan belijden sommigen hun schuld aan de Here God. Anderen vragen vergeving aan hun kind of partner voor wat is fout gegaan. "Het is ontzettend mooi te zien dat mensen zo'n diep verlangen hebben om elkaar te vergeven", vertelt Annie. "Een vader zei tegen mij: ‘Nu begrijp ik pas hoeveel ik van mijn kind houd.' Na de vergeving komt herstel. Je ziet dat de relaties verbeteren en dat het vertrouwen onderling groeit. Ouders of partners hoeven niets meer uit boete te doen, maar kunnen het uit liefde doen. Stapje voor stapje leren ze hoe ze het vernietigende patroon waarin hun gezin vastzat kunnen veranderen. Ze leren grenzen te stellen. Vergeven geeft een enorme vrijheid."

Hulp voor mij?
Heeft uw familielid of partner problemen? Worstelt hij of zij met verslaving? Ondervindt u daarvan zélf problemen? De Hoop helpt als u een luisterend oor nodig heeft of hulp wilt zoeken. De Hoop biedt ambulante hulp aan ouders en partners.
Meer informatie

U kunt ook contact opnemen met De Hoop ggz per e-mail via info@dehoop.org.org of via 078 6 111 222.